Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu ! Đây âm u đôi cánh lạt ban chiếu Lên nhè nhẹ qua rào ở cửa nhỏ Đây lạnh lẽo bốn tường vôi khắc khổ Đây sàn kim, manh ván ghép sầm u Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức. Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu." Cuộc sống rạo rực sức sống ấy chỉ xuất hiện trong tâm trí con người. Không khí ngột ngạt của chốn lao tù khiến người từ quay trở về hiện thực phũ phàng, khắc nghiệt. Ta nghe hè dậy bên lòng Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu" Bao trùm lên khổ thơ là cả một tâm trạng "cô đơn". Lần đầu tiên gặp "cảnh thân tù" Tố Hữu cảm thây cô đơn, thèm khát cuộc sống rộn rã bên ngoài. Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức. Ngoài kia là ánh sáng, là niềm vui náo nức; trong này là lạnh lẽo, sầm u. Ngoài kia là tự do, trong này là ngục tối. Nỗi cô đơn như thấm thía vào từng đường gân thớ thịt người tù. Không phải ngẫu nhiên, đoạn thơ "Cô đơn thay Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu ! Nghe chim reo trong gió mạnh lên triều Nghe vội vã tiếng dơi chiều đập cánh Nghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnh Dưới đường xa, nghe tiếng guốc đi về" Năm 1939 Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức. => Âm thanh là sợi dây liên hệ với cuộc đời "ngoài kia". Ngoài kia, mùa hè náo nức; ở trong này, không gian ngột ngạt; còn tiếng chim tu hú thì "cứ kêu". - Bài thơ mở đầu bằng tiếng chim tú hú và kết thúc cũng bằng tiếng chim Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức. Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu! Nghe chim reo trong gió mạnh lên triều. Nghe vội vã tiếng dơi chiều đập cánh. Nghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnh. Dưới đường xa nghe tiếng guốc đi về. Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức (Tâm tư trong tù) Trong cảnh thân tù, người cộng sản trẻ tuổi ấy đã tìm được một cách để tiếp tục gắn bó với cuộc sống qua cái "kênh" âm thanh: tai mở rộng và lắng nghe tiếng đời lăn náo nức. Vay Nhanh Fast Money. Văn mẫu lớp 12Bình giảng tác phẩm Tâm tư trong tù của Tố Hữu Văn mẫu lớp 12 Bình giảng bài thơ Tâm tư trong tù của Tố Hữu được tổng hợp và sưu tầm nhằm giúp các em học sinh tham khảo, củng cố kỹ năng cần thiết. Mời các em học sinh cùng tham giảng tác phẩm Tâm tư trong tù mẫu 1Trong thời kì của khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, hình ảnh người lính xuất hiện rất nhiều trong văn học. Bên cạnh tình đồng chí đồng đội, hình ảnh người lính trên sa trường,… thì hình ảnh người lính trong ngục tù cũng là một dòng chính của văn học cách mạng. “Tâm tư trong tù” của Tố Hữu là một tác phẩm điển hìnhVào năm 1939, thực dân Pháp tiến hành đàn áp phong trào cách mạng ở Đông Dương. Cuối tháng Tư cùng năm, Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt tại Huế. Bài thơ “Tâm tư trong tù” ra đời trong những ngày tháng căng thẳng của toàn thế giới nói chung và dân tộc ta nói riêng. Nhà thơ sáng tác tác phẩm khi bị giam trong xà lim tại nhà lao Thừa Thiên. Những ngày tháng chịu tù đày ấy đã làm nảy sinh trong tâm hồn người chiến sĩ những cảm xúc vô cùng đặc biệt và nảy nở thành những vần thơ da trùm lên toàn bộ bài thơ là ấn tượng sâu sắc về nỗi cô đơn đến tột cùng“Cô đơn thay là cảnh thân tù!Tai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu!Từ “thay” khiến câu thơ như một tiếng than, tiếng thở dài đầy ngao ngán. Từ đó, câu thơ đã thể hiện tâm trạng buồn bã, đơn côi của người chiến sĩ. Tâm trạng ấy khiến ta liên tưởng đến những lời thơ trong “Khi con tu hú”. Trước khung cảnh thiên nhiên mùa hè tràn đầy sức sống với màu vàng trải dài bất tận của lúa chiêm cùng tiếng ve ngân rộn ràng, bầu trời xanh cao vời vợi thì chàng thanh niên Tố Hữu đã cảm thấy không gian trong tù thật bí bách, ngột ngạt đến mức muốn phá tan cánh cửa nhà tù Ta nghe hè dậy bên lòngMà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!Ngột làm sao, chết uất thôiCon chim tu hú ngoài trời cứ kêu!Với “Tâm tư trong tù”, tác giả không cần sử dụng những động từ mạnh mà tập trung bộc lộ cảm giác cô đơn nhưng suy cho cùng, tất cả đều là biểu hiện của khao khát tự do cháy bỏng. Sống trong xà lim chật hẹp, tăm tối, đôi chân bị trói chặt bởi xiềng xích khiến chàng thanh niên 19 tuổi ấy cảm thấy thật cô quạnh. Nhưng càng cô đơn, cõi lòng con người lại càng mở rộng đón nhận những âm vang của đời sống “Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực”. Người tù hình dung về cuộc sống bên ngoài bằng cả thính giác và tâm hồn, sự liên tưởng. Tố Hữu cảm giác như những âm thanh xao động của đời sống như đang “lăn” vào nhà giam, mang theo những điều “vui sướng biết bao nhiêu” đến với người chiến sĩ. Những thanh âm, hình ảnh ấy khiến “lòng sôi rạo rực” không lúc nào thơ đã sử dụng thủ pháp đối lập để thể hiện rõ khát khao tự do. Khung cảnh ngoài kia vui náo nức, những ngày tháng hăng say hoạt động cách mạng đối lập với tình cảnh thực tếĐây âm u đôi ánh lạt ban chiềuLen nhè nhẹ qua rào ô cửa nhỏĐây lạnh lẽo bốn tường vôi khắc khổĐây sàn lim, manh ván ghép sầm u...Nhà thơ như đưa mắt nhìn xung quanh và miêu tả không gian nhà tù một cách cụ thể. Nhà tù tuyệt nhiên không có một chút ánh sáng như muốn bóp nghẹt lấy niềm hy vọng của con người, chỉ có đôi ba ánh nắng nhàn nhạt của buổi ban chiều khẽ len lỏi qua ô cửa nhỏ. Bao quanh người chiến sĩ là bốn bức tường vôi xám xịt, chật chội hòng giam hãm cả đôi chân và suy nghĩ của con người. Những mảnh vát lim lát sàn càng khiến căn phòng thêm đáng sợ, u ám, buồn bã. Thật là một sự tra tấn tinh thần khủng khiếp đối với người chiến sĩ trẻ tuổi, trẻ đặc sắc ở hồn thơ Tố Hữu và cũng là một đặc trưng của thơ ca cách mạng chính là tinh thần lạc quan, vượt lên nghịch cảnh. Cô đơn của Tố Hữu không dẫn đến sự bi lụy mà ngược lại, càng thể hiện sự gắn bó tha thiết giữa con người với xã hội, cộng đồng, phong trào cách mạng sôi nổiCô đơn thay là cảnh thân tù!Tai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ kia vui sướng biết bao nhiêu!Nghe chim reo trong gió mạnh lên triềuNghe vội vã tiếng dơi chiều đập cánhNghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnhDưới đường xa nghe tiếng guốc đi về...Thủ pháp điệp cấu trúc lặp lại ở bốn câu thơ đầu của hai khổ thơ như một điệp khúc cho thấy sự giằng xé, bồn chồn trong tâm can người chiến sĩ. Tự do và áp bức, cuộc sống và nhà tù,… tất cả xáo trộn nơi cõi lòng nhà thơ. Những âm thanh rất bình thường trong đời sống như tiếng chim hót, tiếng loài dơi đập cánh ban chiều, tiếng lạc ngựa, tiếng guốc đi về trên đường xa,… nay lại trở thành niềm mong ước xa vời. Qua cảm nhận tinh tế và mãnh liệt của nhà thơ, những âm thanh quen thuộc ấy bỗng trở nên giàu sức gợi hình gợi cảm. Tiếng guốc đi về đã lùi xa nhưng những dư âm mà nó để lại thì vẫn xốn xang mãi trong hồn người đúng như Hoài Thanh nhận xét “Một tiếng guốc dưới đường xa nhà thơ ghi vội, đã bao nhiêu năm rồi còn vang mãi trong thơ”. Khổ thơ cho thấy niềm khát khao hạnh phúc, tự do, tình yêu đời, gắn bó với cuộc sống của nhà thơ Tố Hôm nay sao nhựa sống tràn trềTrong những tiếng nghe chừng quen thuộc quá!Nghe gió xối trên cành cây ngọn láNghe mênh mang sức khoẻ của trăm loàiTôi mơ hồ nghe tất cả bên ngoàiĐang ríu rít giữa một trời rộng rãiĐang hút mật của đời sây hoa tráiHương tự do thơm ngát cả ngàn ngày...Tâm tư người tù cứ chìm vào miền lãng mạn, bay bổng với những suy nghĩ về cuộc sống mến yêu rồi lại trở về với hiện thực cay đắng. Từ “Ôi!” đặt ở đầu dòng thơ thể hiện sự trào dâng cảm xúc mạnh mẽ, nhựa sống như càng tràn trong lồng ngực con người tưởng như muốn vỡ òa ra. Điệp từ “nghe” lặp lại nhiều lần trong các khổ thơ cho thấy thái độ chăm chú, say sưa của tác giả. Nhà thơ tưởng tượng thế giới ngoài kia là “một trời rộng rãi, đời sây hoa trái”. Thậm chí, niềm vui tự do cũng biến thành hương thơm ngào ngạt, nồng nàn lan tỏa trong không thả mình trong men say đời, say người mê đắm ấy, bỗng tác giả giật mình trở về với thực tạiÔi! Bao nhiêu ảo tưởng của hồn ngâyTôi phút bỗng như quên đời thê thảmỞ ngoài kia... biết bao thân tù hãmĐoạ đầy trong những hố thẳm không cùngTôi chiều nay giam cấm hận trong lòngChỉ là một giữa loài người đau khổTôi chỉ một con chim bé nhỏVứt trong lồng con giữa một lồng toThán từ “Ôi” lặp lại nhưng không còn thể hiện cảm xúc xuýt xoa, vui sướng mà là sự bất ngờ, thảng thốt lúc tỉnh mộng. Nhà thơ bình tĩnh, lí trí hơn để nhận thức rõ thực tế. Đất nước vẫn chưa được độc lập, bầu trời tươi đẹp kia vẫn chưa thực sự tự do, đồng bào muôn nơi còn chưa được giải phóng, đang chịu biết bao đọa đày. Và hơn hết, chính nhà thơ cũng là một kẻ tù tội. Nhà tù đang giam cầm Tố Hữu chỉ là một nhà tù nhỏ bởi thực dân đang biến cả Tổ quốc thân yêu của ta thành nhà tù rộng lớn. Hình ảnh “con chim bé nhỏ” gợi trong lòng người những suy nghĩ sâu sắc về thân phận, ước mơ của con người và tình cảnh tăm tối của xã hội đương thơ tiếp theo đã thể hiện sự chuyển biến rõ rệt trong tâm hồn nhà thơ. Dù có cô đơn, buồn bã, căm giận nhưng Tố Hữu đã vượt lên trên tất cả những cảm xúc ấy để giương cao lá cờ tự do, ý chí kiên cường, tinh thần hi sinh vì Tổ quốcChuyển đời quay theo tiếng gọi tự doTôi chỉ một giữa muôn người chiến đấuVẫn đứng thẳng trên đường đầy lửa máuChân kiêu căng không thoái bộ bao giờ!Khổ thơ thể hiện sự hòa quyện giữa cái tôi cá nhân và cái ta chung của toàn dân tộc. Tinh thần thép ấy đã truyền cho bài thơ hơi thở khỏe khoắn, tràn đầy sinh lực. Hình ảnh “đường đầy máu lửa”, “Chân kiêu căng không thoái bộ bao giờ” bộc lộ rõ khí tiết ngạo nghễ của người làm cách mạng cùng lòng tự tôn dân tộc, tinh thần quyết chiến quyết thắng, sẵn sàng vượt qua mọi gian lao thử thách. Dù “xa tạm ngọn cờ đào” nhưng tinh thần đấu tranh “vẫn còn thôi thúc não”, cánh cửa nhà giam ở bất cứ đâu cũng không thắng được ý chí người chiến sĩ cộng sản. Tiếng thơ là lời thề danh dự của Tố Hữu và cũng là lời thề vàng đá của biết bao những người chiến sĩ khácTôi sẽ cười như kẻ sẵn lòng tinGiữ trinh bạch linh hồn trong bụi bẩnTôi chưa chết, nghĩa là chưa hết hậnNghĩa là chưa hết nhục của muôn đờiNghĩa là còn tranh đấu mãi không thôiCòn trừ diệt cả một loài thú độc!Có một tiếng còi xa trong gió rúc...Đây chính là tuyên ngôn về lẽ sống của người chiến sĩ cách mạng quyết tâm giữ cho tâm hồn trong sạch dù sống trong cảnh tù đày, quyết tâm giành lấy tự do, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng vì Tổ quốc, nhất định không chịu khom lưng luồn cúi làm nô lệ. Truyền thống ngàn đời, triết lí sống “Thà chết vinh còn hơn sống nhục” của con người Việt Nam đã được tái hiện một cách chân thực, tình cảm, hiện đại trong thơ Tố Hữu. Tiếng còi tàu xa trong gió rúc ở câu kết là tiếng còi hiện thực hay chính là khát vọng tự do, tinh thần yêu nước đang thúc giục bước chân người lính trẻ?Với “Tâm tư trong tù”, Tố Hữu đã thể hiện được vị thế của “lá cờ đầu trong thơ ca cách mạng”. Nói như Đoàn Đức Phương, tác phẩm thực sự đã “thắp lên “một ngọn nến nhỏ” của dũng khí, của niềm tin và của hy vọng”.Bình giảng tác phẩm Tâm tư trong tù mẫu 2Tố Hữu – cái tên gọi thân quen đã đi vào lịch sử văn học Việt Nam như một biểu tượng của thơ ca cách mạng. Mồi lời thơ tác giả viết ra đều tràn đầy nhuệ khí yêu nước, thấm nhuần tình cảm cách mạng. Với giọng thơ vừa bồi hồi náo nức, vừa mạnh mẽ thiết tha, người đọc đã cảm nhận được cái tôi – cái tôi công dân, cái tôi chiến sĩ của một thanh niên cách mạng đồng thời cũng là cái tôi trữ tình mới mẻ, trẻ trung dạt dào và tràn đầy cảm hứng lãng mạn. “Tâm tư trong tù” là một bài thơ như thế, mà có lẽ đoạn trích sau đây là đoạn hay nhất, xúc động nhất của cả bài thơ“Cô đơn thay là cảnh thân tủiDưới đường xa nghe tiếng guốc đi vệ…“Tâm tư” – ấy là tâm sự, tình cảm và tư tưởng của Tố Hữu trong những ngày đầu bị giam ở nhà lao Thừa Thiên Huế. Với một người bình thường thì tâm sự ấy có thể là lời nỉ non, cầu khổ hay chua chát; nhưng với Tố Hữu thì không. Đọc bài thơ ta đã phải bất ngờ trước những cảm nhận tinh tế và một giọng thơ chân thành, tha thiết của tác giả“Cô đơn thay là cảnh thân tù!Tai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu”Bao trùm lên khổ thơ là cả một tâm trạng “cô đơn”. Lần đầu tiên gặp “cảnh thân tù” Tố Hữu cảm thấy cô đơn, thèm khát cuộc sống rộn rã bên ngoài. Và người thanh niên ấy đã hướng ra cuộc sống bên ngoài bằng đôi tai của mình để quên đi cảnh hiện tại. Với cảm nhận tinh tế nhà thơ đã nghe được nhịp đời đang “lăn náo nức”, cảm nhận được cuộc sống bên ngoài thật là “vui sướng biết bao”. Từng câu, từng chữ đầy nuối tiếc, thể hiện tột cùng sự khao khát tự dĩ Tố Hữu cô đơn và phải hướng ra cuộc sống bên ngoài để quên đi thực tại là vì trước đó không lâu, tác giả còn là một học sinh, một người thanh niên“Bâng khuâng đứng giữa đôi dòng nướcChọn một dòng hay để nước trôi”Rồi khi được giác ngộ cách mạng, chọn cho mình một con đường đi đúng đắn, tác giả đã hăng hái hoạt động cách mạng với niềm vui dạt dào trong trái tim tuổi thanh xuân“Vui quá! Rộn ràng trên vạn nẻoBốn phương trời và sau dấu muôn chânCũng như tôi tất cả tuổi đương xuânChen bước nhẹ trong gió đầy ánh sáng”“Hy vọng”, 1938Tâm hồn người chiến sĩ cách mạng trẻ là “một vườn hoa lá. Rất đậm hương và rộn tiếng chim”. Cuộc đời phía trước là mùa xuân bát ngát “Bạn đời là vui lắm cả trời hồng”. Với sức sống mãnh liệt ở tuổi đời mười tám, đôi mươi“Hai mươi tuổi tim đang dào dạt máuHai mươi tuổi hồn quay trong gió bãoGân đang săn và thớ thịt căng daĐời mặn nồng hứa hẹn biết bao hoa”Tố Hữu đang nhìn cuộc đời bằng màu hồng, đang hăm hở bước vào cuộc chiến đấu với tinh thần cách mạng đầy nhiệt huyết. Vậy mà bồng chốc đã bị nhốt giữa “bốn tường khắc khổ” bị cùm trói, nằm trong xà lim lạnh lẽo tối tám, ngăn cách hoàn toàn với thế giới bên ngoài thì làm sao tác giả tránh khỏi cảm giác cô đơn. Và không chỉ cô đơn mà còn bực bội, u bài “Khi con tu hú”, Tố Hữu cũng đã thể hiện tâm trạng đó“Ta nghe hè dậy bên lòngMà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!Ngột làm sao, chết uất thôiCon chim tu hú ngoài trời cứ kêu”Song, nỗi niềm “cô đơn thay là cảnh thân tù” ở đây không phải là lời than thở kêu rên hèn yếu. Đó là sự xác nhận – xác nhận một sự thật phũ phàng. Mấy ai chưa phải sống “cảnh thân tù” mà hiểu hết nỗi đời cực nhọc “nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại”. Nhưng điều quý giá nhất ở đây là tác giả xác định đúng cảnh tù đàyĐời cách mạng từ khi tôi đà hiểuDấn thân vô là phải chịu tù đàyLà gươm kề tận cổ, súng kề taiLà thân sống chỉ coi còn một nửa”Xác định để chấp nhận. Vì yêu nước, gắn bó với cách mạng nên người thanh niên ấy vẫn nguyện; Quyết hi sinh phá tan hết gông xiềng cho Tổ quốc muôn muôn năm độc lập”Nếu không có tấm lòng ham sống thiết tha và tinh thần nhiệt huyết cách mạng thì làm sao Tô Hữu có thể bộc lộ tâm trạng cô đơn của mình bằng những câu thơ hay đến thế. Và điều thể hiện rõ nhất sự thiết tha với đời, muôn hòa nhập với thế giới bên ngoài để quên đi cảnh cô đơn ấy, tác giả đã hướng ra cuộc sống bên ngoài bằng thính giác“Nghe chim reo trong gió mạnh lên triềuNghe vội vã tiếng dơi chiều đập cánhNghe lạc ngựa rùng chân bên giếng đường xa nghe tiếng guốc đi về”Với “tai mở rộng” và “lòng sôi rạo rực”, người thanh niên chăm chú và hào hứng đón nhận mọi âm thanh, mọi diễn biến, luôn ước muốn nắm bắt được vi mạch cuộc sống bằng mọi giác quan, bằng tất cả tâm hồn mình. Cuộc đời đang “lăn”, nhịp đời đang trôi và tiếng đời đang vang xa. Hiện thực là đây tiếng chim reo, tiếng dơi chiều đập cánh, tiếng lạc ngựa và cả tiếng guốc đi về. Đấy là âm thanh của cuộc sống hàng ngày mà người đời thường lãng nhưng với Tô’ Hữu đó lại là sợi chỉ hồng duy nhất nôi nhà thơ với cuộc sống bên ngoài. Nhà thơ đã chăm chú lắng nghe, trân trọng những hoạt động ấy mà tưởng tượng mạnh mẽ với cảnh hùng vĩ “gió mạnh lên triều”, âm thanh vội vã của tiếng dơi chiều đập cánh và cả tiếng ngựa rùng chân để báo hiệu một nước “kiệu” mạnh mẽ. Nhưng có lẽ bình dị và thân thuộc nhất vẫn là “tiếng guốc đi về một âm thanh nhỏ bé rất dễ bị lãng quên nhưng hình ảnh mộc mạc ấy lại có sức lay động lòng người một cách thấm như âm thanh của tiếng chim, tiếng gió và cả tiếng lạc ngựa rừng chân là những nốt nhạc dạo đầu, khơi dòng tâm sự thì tiếng guốc nhỏ, to xuất hiện mới xoáy sâu vào trái tim con người. Bởi lẽ mọi âm thanh ấy còn xa lắm, lạnh lẽo lắm; chỉ có tiếng guốc bình dị thân thương mới gần gũi, mang hơi ấm của con người, đó mới là sự sống đích thực. Mới nghe qua ta tưởng tiếng guốc ấy lạc lõng giữa dòng đời, thậm chí còn tầm thường nữa. Nhưng càng đọc ta càng cảm nhận thấy tiếng guốc thân thuộc biết bao, gắn liền với mồ hôi và nước mắt của con người cần lao, cũng nhức nhối như “một tiếng rao đêm” nghe được giữa đêm khuya qua song sắt nhà tù“Rao đi em, kẻo nửa quá khuya rồi…Anh nằm nghe qua cửa khám, xa xôiTiếng em bước trên đường đêm nhỏ nhỏNhưng cũng đủ cho lòng anh lắng rõ”.Xà lim Qui Nhơn tháng 11 – 1941.Tiếng guốc ấy gợi bao tình cảm của người thanh niên trong cảnh ngộ thân tù cô đơn. Nghe tiếng guốc đi về mà người thanh niên thấy thèm khát được tự do, được trở về tổ ấm gia đình. Phải có sự cảm nhận tinh tế, một tâm hồn nhạy cảm thế nào, nhà thơ mới có thể nghe và tưởng tượng được cảnh ngoài phố vừa cụ thể vừa sinh động ấy được. Chỉ bằng thính giác mà nhà thơ đã cảm giác được âm thanh, hình tượng và cả cái lạnh đã thấm sâu vào làn nước ở đáy tầng sâu. Tác giả đã tạo nên hai cảnh đối lập giữa tâm tư trong tù và cuộc sống bên trong tù cô đơn, lẻ loi bao nhiêu thì cuộc sống bên ngoài là sự sống, hương thơm mật ngọt của đời bấy nhiêu. Tuy nhiên trong hoàn cảnh tù đày, sự cô đơn ấy không hề làm cho người chiến sĩ cách mạng tàn lụi và nhỏ bé đi mà trái lại đó là động lực để thúc tỉnh, lay gọi và vươn tới, khẳng định một tâm thế giữ trọn “trinh bạch linh hồn trong bụi bẩn”. Nhà tù đầy rẫy những bất công tàn bạo ấy không thể uy hiếp được tinh thần, không thể giam hãm được tâm hồn của người chiến sĩ cộng sản, tâm thế ấy vẫn một lòng với cách mạng, vẫn hiên ngang tranh đấu“Tu vì ta ba chục triệu ngườiCũng vì ba ngàn triệu trên đời”.Có thể nói đoạn thơ đã minh chứng cho phong cách nghệ thuật trữ tình chính trị của Tố Hữu và nổi bật là cái “tôi” trữ tình. Nói về tâm tư, tình cảm, những trăn trở cũng như khát vọng của một thanh niên hừng hực khí thế cách mạng rất hợp lý, nồng nhiệt và tinh tế. Nhân vật trữ tình là “tôi” nhưng lại là cả một cộng đồng, tâm trạng của riêng, một con người trong tù ngục nhưng lại biểu hiện cho cuộc sống ngục tù của tất cả mỗi người Việt Nam thời ấy. Suy nghĩ và nhận thức của một người chiến sĩ trẻ luôn lắng nghe, trân trọng và nâng niu cuộc sống, khao khát tự do và tràn đầy nhiệt huyết cách mạng. “Tâm tư trong tù’ phản ánh chân thực tình cảm và tâm trạng của người chiến sĩ trẻ trong những ngày đầu bị đọa đày trong ngục tối đó là nỗi cô đơn nhưng đích thực là khúc tráng ca về tự do. Bài thơ đẹp vì người chiến sĩ ấy đã sông tuyệt đẹp trong “Máu lửa – xiềng xích – giải phóng”.-Trên đây VnDoc hướng dẫn các bạn học tốt bài Văn mẫu lớp 12 Bình giảng bài thơ Tâm tư trong tù của Tố Hữu. Mời các bạn tham khảo thêm các tài liệu khác tại Ngữ văn lớp 12, Văn mẫu lớp 12 nlxh trình bày ý kiến về bvmt ngắn mở bài với thân bài thôi ạh Xem chi tiết thời gian bị giam ở nhà lao Thừa Phủ, Tố Hữu có bài thơ khác là “Tâm tư trong tù tháng 4/ 1939. Bài thơ mở đầu như sau“Cô đơn thay là cảnh thân tùTai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu”Con hãy chỉ ra điểm giống nhau về cảm hứng nghệ thuật của đoạn thơ và bài thơ “Khi con tu hú”Đọc tiếp Xem chi tiết “Cô đơn thay là cảnh thân tù Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu ”a. Những câu thơ trên khiến em nghĩ đến bài thơ nào khác của Tố Hữu có trong chương trình ngữ văn 8? Hãy chép chính xác khổ cuối bài thơ đó ?Đọc tiếp Xem chi tiết Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầuAnh hát em nghe khúc hát đồng quê Cho lắng lại vui buồn muôn thuở Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ, Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!Anh hát em nghe về những con người Sống với đất chết lẫn vào cùng đấtChỉ để lại nụ cười chân thật, Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên. Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc... Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng, Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn? ...Đọc tiếp Xem chi tiết Hãy phát biểu đọc luận điểm mà em vừa chuẩn bị viết trước tổ trước lớp; sau đó, lắng nghe sự góp ý của các bạn và của thầy, cô giáo để rút ra những kinh nghiệm bổ ích cho bản em với. Em cảm ơn trước ạ Xem chi tiết Em hãy viết mở bài và kết bài về việc trò chơi điện tửGIúp mình với Xem chi tiết NLXH về mục tiêu học tập của học sinh?Giúp em với ạ! Xem chi tiết Hãy phát biểu đọc luận điểm mà em vừa chuẩn bị viết trước tổ trước lớp; sau đó, lắng nghe sự góp ý của các bạn và của thầy, cô giáo để rút ra những kinh nghiệm bổ ích cho bản thân. Xem chi tiết Câu hỏi “Cô đơn thay là cảnh thân tù Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu ”a. Những câu thơ trên khiến em nghĩ đến bài thơ nào khác của Tố Hữu có trong chương trình ngữ văn 8? Hãy chép chính xác khổ cuối bài thơ đó ? Đức Lò 5 tháng 5 2021 lúc 1704 Đọc đoạn thơ trên và trả lời câu hỏi Cô đơn thay là cảnh thân tù ! Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu ! Đây âm u đôi cánh lạt ban chiếu Lên nhè nhẹ qua rào ở cửa nhỏ Đây lạnh lẽo bốn tường vôi khắc khổ Đây sàn kim, manh ván ghép sầm u... a xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn thơ trên? Tìm câu cảm thán trong đoạn thơ trên. b nhận xét tâm trạng của tác giả trong đoạn thơ trên . c từ đoạn thơ trên em li...Đọc tiếpĐọc đoạn thơ trên và trả lời câu hỏi Cô đơn thay là cảnh thân tù ! Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu ! Đây âm u đôi cánh lạt ban chiếu Lên nhè nhẹ qua rào ở cửa nhỏ Đây lạnh lẽo bốn tường vôi khắc khổ Đây sàn kim, manh ván ghép sầm u... a xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn thơ trên? Tìm câu cảm thán trong đoạn thơ trên. b nhận xét tâm trạng của tác giả trong đoạn thơ trên . c từ đoạn thơ trên em liên tưởng tới tác phẩm nào của tác giả nào đã học? Anh chị giúp em với ạ mai em thi rồi em không biết làm Xem chi tiết thời gian bị giam ở nhà lao Thừa Phủ, Tố Hữu có bài thơ khác là “Tâm tư trong tù tháng 4/ 1939. Bài thơ mở đầu như sau“Cô đơn thay là cảnh thân tùTai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu”Con hãy chỉ ra điểm giống nhau về cảm hứng nghệ thuật của đoạn thơ và bài thơ “Khi con tu hú”Đọc tiếp Xem chi tiết Cô đơn thay là cảnh thân tù!Tai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu!từ những lời tâm sự cháy bỏng trong cảnh ngộ đặc biệt ấy, vẻ đẹp của người chiến sĩ cách mạng đã tỏa sáng lung linh trên những vần thơ tươi xanh đi cùng năm tháng Bằng 2 bài thơ ngắm trăng và khi con tu hú hãy làm sáng tỏ nhận định trênĐọc tiếp Xem chi tiết Câu 1 5 điểmĐọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏiCô đơn thay là cảnh thân tùTai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu! Tâm tư trong tù - Tố Hữua/ Những lời thơ trên gợi em nhớ tới bài thơ nào đã được học trong chương trình Ngữ văn 8? Hãy chép chính xác 6 câu thơ đầu của bài thơ Giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ em vừa xác định được ở câu a.c/ Bằng một câu văn hãy ghi lại nội dung của đoạn thơ em vừa Trong...Đọc tiếp Xem chi tiết Câu 1 5 điểmĐọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏiCô đơn thay là cảnh thân tùTai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu! Tâm tư trong tù - Tố Hữua/ Những lời thơ trên gợi em nhớ tới bài thơ nào đã được học trong chương trình Ngữ văn 8? Hãy chép chính xác 6 câu thơ đầu của bài thơ Giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ em vừa xác định được ở câu a.c/ Bằng một câu văn hãy ghi lại nội dung của đoạn thơ em vừa Trong...Đọc tiếp Xem chi tiết Cô đơn thay là cảnh thân tùTai mở rộng và lòng sôi rạo rựcTôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nứcỞ ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu !Tâm tư trong tù – Tố HữuCâu 1 Những lời thơ trên gợi em nhớ tới bài thơ nào đã được học trong chương trình Ngữ văn 8? Hãy chép lại chính xác sáu câu đầu của bài thơ đó. Câu 2 Trong đoạn thơ em vừa chép có một âm thanh đã làm thức dậy cả tâm hồn của nhân vật trữ tình. Đó là âm thanh gì? Vì sao âm thanh đó lại có thể tác động mạnh mẽ đến tâm hồn nhân vật như vậy? C...Đọc tiếp Xem chi tiết Trong một bài thơ, cảnh rừng Việt Bắc hiện lên thật đặc sắcCảnh rừng Việt Bắc thật là hayVượn hót chim kêu suốt cả ngày………………………………..1. Những câu thơ trên gợi em nhớ tới bài thơ nào đã được học trong chương trình Ngữ văn 8. Của tác giả nào? Hãy chép lại chính xác bài thơ Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?3. Trong bài thơ, cụm từ “vẫn sẵn sàng” có mấy cách hiểu? Em chọn cách hiểu nào? Vì sao?4. Bài thơ tưởng như nói chuyện hàng ngày ở Pác Bó nhưng lại kết thúc bằng một câu t...Đọc tiếp Xem chi tiết Bài tập 3 Cho câu thơ “Ta nghe hè dậy bên lòng…”1. Chép tiếp 3 câu thơ còn lại để hoàn thành khổ thơ?2. Đoạn thơ em vừa chép có trong bài thơ nào? Ai là tác giả? Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?3. Nêu ý nghĩa nhan đề của bài thơ em vừa Ở đầu và ở cuối bài thơ em vừa chép có một âm thanh được lặp lại. Đó là âm thanh nào? Cùng là âm thanh đó nhưng mỗi lần lắng nghe, tâm trạng của nhân vật trữ tình lại có sự khác nhau như thế nào? Vì sao?5. Chép lại nguyên văn một câu cảm thán trong đoạn...Đọc tiếp Xem chi tiết Em hãy chép 2 câu thơ có miêu tả tiếng con chim tu hú kêu trong bài khi con tu hú của tố hữu và nêu tâm trạng khác nhau của người tù khi nghe tiếng chim tu hú đó. Xem chi tiết Biển cả ngàn năm nay vẫn không ngừng dào dạt sóng, sóng biển có lúc mạnh mẽ ào ạt, lúc lại êm đềm vỗ về bờ cát cũng giống như lớp lớp sóng lòng trong tâm hồn thi nhân vậy. Đứng trước cuộc đời bao la, người nghệ sĩ xúc cảm, những cơn sóng lòng tràn lên con chữ mà thành thơ. Nói về thơ, Nguyễn Đình Thi cho rằng “Thơ là tiếng nói đầu tiên, tiếng nói thứ nhất của tâm hồn khi đụng chạm tới cuộc sống”. Bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi đã thể hiện rõ điều này. Thơ là hình thức sáng tác nghệ thuật lấy ngôn từ làm chất liệu để diễn tả những xúc cảm trào dâng nơi tâm hồn nhà thơ. “Tiếng nói đầu tiên, tiếng nói thứ nhất” mà Nguyễn Đình Thi đề cập tới ở đây chính là những rung động mãnh liệt bật ra trong một phút thăng hoa trước thế giới. Thế giới là gì nếu không phải là hiện thực khách quan, nơi sự sống vang lên mạnh mẽ? “Đụng chạm tới cuộc sống” chính là lúc mà người nghệ sĩ đối diện, thâm nhập vào đời sống để hiểu đời, hiểu người, từ đó đưa hơi thở ấm áp ấy vào thơ, tạo nên bao dòng cảm xúc bất tận. Với cách nói hình ảnh, Nguyễn Đình Thi khẳng định vai trò của hiện thực và xúc cảm đối với người làm nghệ thuật nói chung cũng như làm thơ nói riêng. Hiện thực là nguồn cội, là cơ sở làm nảy sinh những tình cảm đẹp để từ đó, thơ được thai nghén, được ra đời. Điều này xuất phát từ đặc trưng của thơ. Quá trình sáng tác thơ là mối quan hệ chặt chẽ giữa hiện thực – tác giả - tác phẩm. Lắng nghe “tiếng đời lăn náo nức”, sống giữa cuộc đời muôn hình vạn trạng, hẳn mỗi người đều có cho mình những “hỉ, nộ, ái, ố”. Thế nhưng, ở các nghệ sĩ, đặc biệt là nhà thơ, những “hỉ, nộ, ái, ố” đó không dừng lại ở thứ cảm xúc trung bình chủ nghĩa, nhàn nhạt mà nó thăng hoa để “trong một phút nổ ra như tiếng sét” Chế Lan Viên, để ngòi bút ghi lên trang giấy không phải là những con chữ mà là “những tiếng lòng đang nhảy múa” Xuân Diệu . Làm thơ nghĩa là cuộc hành trình của cảm xúc, những tình cảm sẽ dẫn dắt ngòi bút thi nhân đến những miền thơ mới lạ, đẹp đẽ khác thường. Không có hiện thực thì không có cảm xúc mà không có cảm xúc thì không làm được thơ. Đó là mối tương giao chặt chẽ, có quan hệ hữu cơ với nhau không thể tách rời. “Cuộc đời là nơi xuất phát, cũng là nơi đi tới của văn học” Tố Hữu. Đến với trang thơ Cảnh ngày hè, ta cảm nhận được sâu sắc hình bóng cuộc đời trong từng con chữ và những rung động rất thực trong tâm hồn nhà thơ – một vị đại quan về ở ẩn tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và nỗi niềm yêu nước thương dân. Đứng trước thiên nhiên, ông đã có những cảm nhận thật độc đáo Rồi, hóng mát thuở ngày trường Hòe lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Câu thơ mở đầu với cách ngắt nhịp 1/2/3 sáng tạo đã diễn tả trạng thái ung dung, phong thái của một con người say sưa trước vẻ đẹp thiên nhiên trong những “ngày trường”. Nào, hãy theo chân thi nhân và cùng đắm mình vào không gian hấp dẫn ấy. Mở ra trước mắt người đọc là hình ảnh cây hòe xanh mát, tán ngày càng tỏa rộng khiến ngày hè như dịu lại. Từ láy “đùn đùn” đầy sức tạo hình, diễn tả sức sống căng tràn trong cây hòe cũng như trong cảnh vật khi hè đến. Một sức sống mạnh mẽ như ấp ủ từ cuối đông sang xuân và đến hè thì bừng dậy, trỗi dậy khắp cây cỏ muôn phương. Trong một bài thơ khác, ông viết Có thuở ngày hè trương tán lục Đùn đùn bóng rợp cửa tam công Ngòi bút Nguyễn Trãi không chỉ tràn ngập hùng tâm tráng chí của thời đại Bình Ngô mà còn hừng hực lửa sống của đời, của người. Không chỉ có cây hòe mà còn cây lựu với những chùm hoa đỏ rực cũng được miêu tả đầy ấn tượng qua động từ “phun”. Một và chỉ một động từ đó thôi cũng đủ để ta hình dung sự sống như có hình khối, màu sắc, có thể cảm nhận trực tiếp bằng thị giác một cách trực tiếp. Sắc đỏ của hoa lựu được đặt cạnh sắc xanh của cây hòe làm nên sự đối chọi nhưng cũng rất hài hòa, tinh tế. Nguyễn Trãi dường như không chỉ là một nhà thơ mà còn là một nhà họa sĩ với những nét màu rất sắc, rất hấp dẫn thị giác người xem. Chẳng thế mà có nhà nghiên cứu đã nhận xét “Ta bất ngờ nhận ra điều trùng hợp đến kì lạ. Con người Nguyễn Trãi sao thật giống với danh họa Hà Lan Van – gốc. Không phải ở những màu sắc biểu hiện mà ở cách diễn tả chúng. Van – gốc vẽ cánh đồng ta tưởng như cánh đồng bốc cháy, hàng cây bên đường cũng quằn quại vệt lửa. Còn Nguyễn Trãi, những chữ “đùn đùn”, “phun” ... ấy là lửa trong lòng nhà thơ...” Một “cuộc chơi” màu sắc làm bức tranh ngày hè sống động đến vô cùng. Sau này, ta cũng gặp “cuộc chơi” đó trong thơ hiện đại. Xuân Diệu viết Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh Tố Hữu – một nhà thơ cách mạng lại có cái nhìn tươi mới hơn Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi Có thể thấy, Nguyễn Trãi là người đi tiên phong trong việc đưa những sắc màu sinh động của cuộc sống vào thơ và rất thành công trong việc miêu tả bức tranh cảnh ngày hè. Nhưng như vậy đâu đã đủ. Bên cạnh những hình ảnh, màu sắc rực rỡ đó, mùa hè còn hấp dẫn thi nhân bằng hương sen ngan ngát “Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”. Lại một lần nữa cách dùng từ của Ức Trai khiến ta thích thú. Động từ “tiễn” như mang hương sen đi khắp không gian, tỏa vào đất trời và thấm vào lòng người. Đọc câu thơ khiến ta như thực sự bước vào thế giới mùa hè sống động đó. Càng sống động hơn khi ta được lắng nghe Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương Tâm hồn Nguyễn Trãi như bao trùm lên cảnh vật, cảm nhận và thấu hiểu thế giới xung quanh bằng con mắt âu yếm, trân trọng. Tiếng ve xôn xao, vang động trong không gian được gói trong một từ “dắng dỏi” đầy sức gợi. Vậy là bức tranh thiên nhiên vừa rực rỡ sắc màu, thoang thoảng mùi hương lại náo nức âm thanh. Mọi giác quan đều được bừng thức trước cảnh vật mùa hè, tình yêu thiên nhiên dâng trào qua từng con chữ, đi vào lòng người đọc một cách tự nhiên, đầy ấn tượng. Đó chính là “tiếng nói đầu tiên, tiếng nói thứ nhất” của tâm hồn Ức Trai trước cảnh vật mùa hè. Bên cạnh tình yêu thiên nhiên là tình yêu cuộc sống chan chứa. Chỉ với một câu thơ “Lao xao chợ cá làng ngư phủ”, tác giả đã diễn tả được âm thanh vang động của cuộc sống, âm thanh của ấm no, của yên bình mặc dù nó vọng đến từ rất xa, dù chỉ là những tiếng “lao xao” nhưng bằng tấm lòng gần dân, thương dân, Nguyễn Trãi đã lắng nghe và cảm nhận bằng cả tâm hồn mình, thổi sức sống vào những con chữ tưởng như vô tri. Nếu hẳn là âm thanh “ồn ào trên bến đỗ” của Huy Cận trong bài “Đoàn thuyền đánh cá” thì ai cũng nghe thấy, cũng cảm nhận được. Thế nhưng với Nguyễn Trãi, dù chỉ là vang âm “lao xao” của cuộc sống, ông đã có thể nắm bắt và đưa vào thơ thành công. Có lẽ đó cũng chính là những điểm làm nên nét hấp dẫn riêng của hồn thơ Ức Trai tinh tế, nhạy cảm mà cũng rất mãnh liệt. “Tiếng nói” sâu lắng nhất, thấm thía nhất trong bài Cảnh ngày hè có lẽ là tiếng lòng ưu thời mẫn thế, yêu nước thương dân hết mực của Nguyễn Trãi Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ, khắp đòi phương Hai câu kết nêu lên một ước mơ, giãi bày một khát vọng mạnh mẽ của tác giả. Ông ước nhưng không ước cho mình, cho cuộc sống vật chất của bản thân mà dành tất cả sự quan tâm mong mỏi ấy cho nhân dân – những con người “đòn gánh xương chín dạn hai vai”. Thương dân, thấu hiểu những khó khăn vất vả trong đời sống người dân lao động nên nhà thơ chỉ mong có cây đàn của vua Ngu Thuấn để gảy khúc Nam Phong mừng cho đời sống ấm no, hạnh phúc của toàn dân. Ở đây, tác giả đã sử dụng điển tích điển cố nhưng không hề khô khan, gò ép, trái lại rất tự nhiên, diễn tả chân thực khát khao cháy bỏng là nhân dân có cuộc sống bình yên, no đủ, như đương thời vua Lê Thánh Tông cũng mong ước Nhà Nam nhà Bắc đều no mặt Lừng lẫy cùng ca khúc thái bình Đặt trong bối cảnh Nguyễn Trãi cáo quan về ở ẩn do đắc chí, khát vọng ấy “Dẽ có...” lẽ ra nên có còn phảng phất nét buồn, tâm sự ưu thời mẫn thế vì chí lớn chưa thỏa sức thực hiện. Nhưng dẫu sao, câu thơ vẫn ánh lên tấm lòng “sáng tựa sao Khuê” của một con người suốt đời lo cho dân cho nước. Chỉ bằng một bài thơ ngắn, ta đã nhận ra tài năng nghệ thuật Nguyễn Trãi. Với thể thơ thất ngôn xen lục ngôn đầy sáng tạo, hệ thống hình ảnh giàu chất gợi hình, gợi cảm và ngôn ngữ thơ Nôm vừa tinh tế, hàm súc lại rất đỗi gần gũi, thân thuộc, bài thơ là một “công trình nghệ thuật” đầy ấn tượng, mang đậm nét tư tưởng Nguyễn Trãi tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và nỗi niềm yêu nước thương dân. Đó là những “tiếng nói” đầy ý nghĩa vang lên từ tâm hồn Ức Trai trước cuộc đời muôn hình muôn sắc. Tiếng nói ấy vừa đặc trưng lại vừa độc đáo, mới mẻ. Thường trong văn học trung đại, khi miêu tả thiên nhiên, các tác giả nghĩ ngay đến xuân với “Cỏ non xanh tận chân trời” Nguyễn Du hay “Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san” chứ ít ai nhắc tới mùa hè. Vượt ra khỏi cái khuôn mẫu xáo mòn, cái “xương xẩu cứng khô” của tư tưởng phi ngã, Nguyễn Trãi đã tạo nên không không gian nghệ thuật riêng, trong đó âm vang cuộc sống hiện lên thật rõ nét qua từng con chữ, thực sự “đụng chạm tới cuộc sống” bằng chính những giác quan nhạy bén, bằng tâm hồn rộng mở và bằng cả ngòi bút tài hoa, xứng đáng là “người làm nên lòng tin cho ngôn ngữ dân tộc” Lê Trí Viễn. “Thơ ca là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp” Sóng Hồng. Đọc thơ cũng chính là đến với thời đại của nhà thơ, đồng thời đến với thế giới nội tâm của người nghệ sĩ với bao xúc cảm lạ lùng. Nhận định của Nguyễn Đình Thi mang đến chiêm nghiệm sâu sắc về thơ ca cũng như bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận. Thơ ca là tấm gương phản ánh hiện thực đời sống cũng như hiện thực tâm hồn, do đó người làm thơ cần phải xúc cảm thực sự trước cuộc đời, con người mới có thể mang những cảm xúc đó vào thơ, như Nguyễn Du thương cô Kiều tài hoa bạc mệnh và làm nên kiệt tác “Truyện Kiều”, như Xuân Diệu với lòng yêu đời và khát khao giao cảm mãnh liệt thổi hồn cho những “Vội vàng”; “Thơ duyên”... Cảm xúc sẽ dẫn dắt nhà thơ tới miền đất của cái đẹp, của chân – thiện – mĩ. Tuy nhiên chỉ cảm xúc thôi thì chưa đủ, cảm xúc mãnh liệt cũng cần một tài năng nghệ thuật đích thực để giúp truyền tải những vang âm đó vào trang thơ, làm nên những tác phẩm thực sự mà như Viên Mai đã nhận xét “Tài gia tình chi phát, tài thịnh tình đắc thâm” Cái tài do tình sinh ra, tài cao ắt tình sâu. Đối với người đọc, trong quá trình tiếp nhận văn học cần trân trọng công sức của nhà văn, nhà thơ, đọc để không chỉ thấy cái hay của câu chữ mà còn thực sự đồng điệu, tri âm với tâm hồn, với tiếng nói sâu lắng mà nhà thơ gửi gắm vào tác phẩm, bởi “Thơ là một điệu hồn đi tìm những tâm hồn đồng điệu” Tố Hữu. Nếu ngày mai em không làm thơ nữa Cuộc sống trở về bình yên Ngày nối nhau trên đường phố êm đềm Không nỗi khổ, không niềm vui kinh ngạc Xuân Quỳnh Nếu không còn những vấn thơ – những tiếng nói tâm hồn đầy xúc cảm ấy chắc chắn cuộc sống sẽ thiếu đi hẳn một phần niềm vui, vài phần nỗi buồn và rất nhiều phần lãng mạn. Vậy nên hãy cứ làm thơ, yêu thơ – cũng là yêu chính cuộc sống tươi đẹp này. Đề bài Bình giảng đoạn thơ sau trong bài Tâm tư trong tù của Tố Hữu Cô đơn thay là cảnh thân tù!... Nghe lạc ngựa rùng chăn bên giếng lạnh, Dưới đường xa nghe tiếng guốc đi về… Bài làm Từ ấy là tập thơ đầu tay, cũng là thành công đầu tiên của Tố Hữu trên con đường nghệ thuật. Tập thơ gồm có 71 bài chia làm 3 phần Máu lửa ­ Xiềng xích ­ Giải phóng. Từ ấy nói lên 10 hoạt động sôi nổi, say mê từ giác ngộ qua thử thách đến trưởng thành của người thanh niên cách mạng trong một giai đoạn lịch sử sôi động đã diễn ra nhiều biến cố to lớn, làm rung chuyển và đổi thay sâu sắc xã hội Việt Nam. Từ ấy là cái mốc đánh dấu một sự biến đổi quan trọng của thơ ca Việt Nam. Tâm tư trong tù là bài thơ mở đầu cho phần thơ tù, phần Xiềng xích trong tập thơ này. Một đoạn trong bài Tâm tư trong tù Tố Hữu có viết Cô đơn thay là cảnh thân tù! Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu! Nghe chim reo trong gió mạnh lên triều Nghe vội vã tiếng dơi chiều đập cánh Nghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnh Dưới đường xa nghe tiếng guốc đi về… Trước khi tìm hiểu đoạn thơ, chúng ta cần quan tâm đến tình hình lịch sử năm 1939. Đầu năm này, tình hình thế giới trở nên căng thẳng, cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai sắp sửa bùng nổ, thực dân Pháp ra sức ngăn cấm những hành động cách mạng, khủng bố những chiến sĩ tham gia phong trào, chĩa mũi nhọn đàn áp Đảng Cộng sản Đông Dương. Cuối tháng 4­ 1939. Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt ở Huế trong một đợt khủng bố Đảng Cộng sản. Tâm tư trong tù được viết ngay trong những ngày nhà thơ bị tù hãm một cách vô cớ tại Xà lim số 1, lao Thừa Thiên 29­4­1939. Trích đoạn thơ trên đây bày tỏ nỗi cô đơn, lòng yêu đời, niềm khát khao tự do mãnh liệt của nhân vật trữ tình trong những chuỗi ngày đối diện với “bốn tường vôi khắc khổ". Trước hết là nỗi cô đơn, buồn bã của nhân vật trữ tình Cô đơn thay là cảnh thân tù Đây là một tiếng kêu xác nhận một sự thật oan ức, cay đắng chứ không phải là tiếng rên của một kẻ hèn hạ, yếu đuối. Nhà thơ cũng đã từng tâm sự Khóc là nhục. Rên, hèn. Van, yếu đuối. Tiếng kêu ấy còn ẩn chứa cái tâm trạng tiếc ngày, giờ của một chàng trai 19 tuổi, say mê lý tưởng rất gần gũi với tâm trạng của bậc đại nhân, đại trí, đại dũng Hồ Chí Minh Xót mình giam hãm trong ngục tù Chưa được xông ra giữa trận tiền Trời xanh cố ý hãm anh hùng Cùm xích tiêu ma tám tháng ròng Tấc bóng nghìn vàng đau xót thực, Bao giờ thoát khỏi chốn lao lung. Nhật kí trong tù Mặt khác, chúng ta còn bắt gặp tâm hồn của nhân vật trữ tình luôn khát khao tự do, gắn bó với cuộc đời. Thái độ này rất tích cực Tai mở rộng và lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu! Anh lắng nghe những âm thanh của cuộc sống bên ngoài “ tường vôi khắc khổ” bằng thính giác và bằng cả tâm hồn sôi rạo rực”. Ở đây, “ tiếng đời lăn náo nức”là một sự sáng tạo trong nghệ thuật sử dụng ngôn từ. Hai chữ “náo nức” vừa miêu tả những âm thanh bình dị của cuộc đời thường, vừa miêu tả được những âm thanh xôn xao mãnh liệt, tha thiết trong cõi lòng nhà thơ. Câu thơ “Ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu!” như một tiếng reo vui, reo vui trong nuối tiếc, ngẩn ngơ, bồn chồn tê tái bởi lẽ “ ngoài kia vui sướng” hoàn toàn đối lập với “ cảnh thân tù” cô đơn, lạnh lẽo, âm u, tăm tối. Ở bốn câu thơ còn lại của trích đoạn, bằng trí tưởng tượng phong phú, nhân vật trữ tình đã vẽ một bức tranh sống động ở bên ngoài xà lim dựa trên những âm thanh của nó tiếng “chim reo”, tiếng “gió mạnh”, tiếng “dơi chiều đập cánh” lúc hoàng hôn, tiếng “ ngựa rùng chân”, “ guốc đi về”. Đặc biệt là hai câu thơ Nghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnh Dưới đường xa nghe tiếng guốc đi đã để lại trong lòng độc giả yêu thơ, say thơ suốt mấy chục năm qua sức rung, sức gợi sâu xa. “Nghe lạc ngựa rùng chân bên giếng lạnh”, thể hiện sự tinh tế, nhạy cảm và trí tưởng tượng phong phú của nhà thơ từ âm thanh được nghe lạc ngựa, người chiến sĩ cách mạng hình dung cảnh con ngựa bên giếng, cảm nhận được cái lạnh của buổi hoàng hôn qua động tác “rùng chân” của nó, qua cả cái lạnh đã thấm sâu vào làn nước ở đáy sâu. Như vậy, sự cảm nhận của thi nhân không chỉ bằng thính giác, xúc giác mà còn bằng linh giác! Còn câu thơ “Dưới đường xa nghe tiếng guốc đi về” dường như không có một chút dùng công nghệ gì cả nhưng lại có sức lay động lòng người lớn lao. Nhà nghiên cứu, phê bình văn học Hoài Thanh đã nhận xét “Một tiếng guốc dưới đường xa nhà thơ ghi vội. Đã bao nhiêu năm rồi còn vang mãi trong thơ”. Thật vậy, câu thơ gợi lên không khí vắng vẻ của đường phố cạnh nhà lao Thừa Phủ ­ Huế. Tiếng guốc đi qua, xa dần nhưng âm thanh cứ vang vọng mãi trong lòng người. Tiếng guốc chính là biểu tượng của cuộc đời bình dị, lần đầu tiên được vọng vào thơ. Tiếng guốc gợi thương những bước chân của tuổi học trò đang thơ ngây, hồn nhiên cắp sách đến trường. Tiếng guốc gợi nhớ một thời tuổi trẻ, mới đây thôi, hãy còn đang ôm ấp những ước mơ, hoài bão đẹp muốn mang hết sức trẻ của mình cống hiến cho Tổ Quốc Việt Nam trăm quý ngàn yêu. Vả lại, cái “nghiêng tai kỳ diệu” ấy còn giúp chúng ta thấu hiểu được nỗi đau nhói tâm can của một con người bị cách ly một cách vô cớ chỉ vì phạm “tội yêu nước”, đi làm cách mạng giải phóng dân tộc. Nhìn chung, đây là một đoạn thơ hay nhất trong bài Tâm tư trong tù của Tố Hữu. Lời thơ cô đọng, hàm xúc, trong sáng, truyền cảm, lôi cuốn. Nhịp thơ tha thiết, sôi nổi. Hình ảnh của cái tôi của nhân vật trữ tình hiện lên vừa lãng mạn, trẻ trung, non nớt, mới mẻ, mà nhạy cảm tinh tế, vừa đáng yêu, vừa hiên ngang, bất khuất. Tóm lại, bài Tám tư trong tù là bài thơ đặc sắc. Dù ra đời trong hoàn cảnh khắc nghiệt ­ bài thơ được chép vào mảnh giấy mỏng cuốn thuốc là, găm vào lá gồi, đưa ra ngoài cùng với nhiều bài thơ tù khác rồi được các đồng chí đăng báo, kí tên “một người tù” ­ những bài thơ đã sớm biểu hiện được một trong ba phong cách nghệ thuật thơ Tố Hữu, đó là một hồn thơ cách mạng, sôi nổi, mãnh liệt, có một sức mạnh làm lay động lòng người. Vì lẽ đó, đã hơn sáu mươi năm qua rồi mà bài thơ Tâm tư trong tù cũng như tập thơ Từ ấy vẫn còn trụ lại được với một sự tinh lọc của độc giả, với thử thách khắc nghiệt của thời gian.

tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức